استاد عباس رسام ارژنگی
عباس رسّام ارژنگی در سال ١٢٧١ در خانوادهای كه نسبت آن به میرك (نقاش بزرگ عهد صفوی) میرسید در تبریز به دنیا آمد .
نیاكان او همه نقاش و رسام فرش و همه مصوّر بودند. پدر وی را به مدرسه میرزا حسنخان رشدیه فرستاد . هجده ساله بود كه در سال ١٢٨٩ برای آموزش علمی نقاشی جدید و طراحی به تفلیس رفت. او از این شهر جهت اخذ مدرك لیسانس به دانشگاه مسكو رفت و پس از پایان تحصیل و با شروع جنگ جهانی اول به ایران بازگشت. ارژنگی با ورود به تهران، اولین نگارخانه پایتخت را در خیابان فردوسی (علاءالدوله) تأسیس كرد. كاریكاتور سازی را كنار نهاد و كلاس آموزش نقاشی و مینیاتور گذاشت. در این دوره شعر گفت، داستان نوشت پیكرهسازی كرد و یكدهه بعد مهمترین مینیاتوریست زنده ایرانی لقب گرفت.
در دهه نخستین این قرن «نگارستان ارژنگی»به شواهد نامه های به جا مانده از مهمترین مجامع روشنگری، هنری و ادبی تهران بوده است.
وی روشی جدید در مینیاتورسازی (خارج شدن از خیالیسازی) را به شاگردان جوان تعلیم میدهد.
نیمایوشیج به عنوان تئوریسین شعر جدید فارسی بعدتر در بیانیه خود (كه بین سالهای ١٣١٨ و ١٣١٩ در مجله موسیقی مینویسد) كه به واسطه حضور كسانی چون ارژنگی در نقاشی بعد از مشروطه، جنبش نوگرایی پیش از اینكه در شعر اتفاق بیفتد در نقاشی به وجود آمده بوده است و این نشان میدهد كه تا نیمه دهه دوم این قرن ارژنگی نوگراترین نقاش در میان مینیاتوریستهای كهن الگو بوده است، نیما میگوید: «آب و رنگكاریهای رسام ارژنگی و پردههای روغنی او و میر مصور ارژنگی نمونههای نوین و استادانه ما در نقاشی محسوب میشوند.
اولین مشخصه مینیاتورهای ارژنگی دوری از پندارگرایی است. او پیرو پدر خود از یك نوع نظام ژرفانمایی استفاده میكند و دیگر بَدَویگری را كنار میگذارد. . حین تصویرسازی از جنگها یا مبدل كردن شعر شاعران ، از جغرافیای كاربردی استفاده میكند. یعنی در تابلو «یعقوب لیث»، چهره یعقوب بسیار طبیعی و حالات صورت طبیعی است. دشت و زمینه این ااثر به دورنمای صحنه جنگ، عمق و شكوه بخشیده است.
از رسام ارژنگی بالغ بر دو هزار تابلو نقاشی،آب و رنگ،رنگ و روغنی، مینیاتور، سیاهقلم، كاریكاتور و تندیس بر جا مانده. تابلوهایی باشكوه چون نادرشاه، یعقوب لیث، كورش ،بهرام گور، رستم و سهراب و…
او اولین نقاشی است كه از روشنفكران، ادبا و هنرمندان بعد از مشروطه نقش كشیده است. اولین بار چهره نیمایوشیج در كنار شعر «ناقوس» توسط وی رسم شد، اولین كس است كه به علت تحول در عالم مینیاتور و نقاشی قدیم ایرانی در سال ١٣۰٩ از كشور بلژیك دیپلم افتخار و مدال گرفت. اولین كس است از میان نقاشان كه مقالاتی مبتنی بر بینش علمی درباره نقاشی میرك، رضا تبریزی و بهزاد در روزنامههای دهه آغازین این قرن نوشت. اولین كس است كه همچون نقاشان فرنگی در سال ١٣۰٧ یك كتاب از آثار خود را به چاپ رساند. اولین كس است كه چاپی معقول از رباعیات خیام را با تابلوهایی جدید در سال ١٣١۵ در مؤسسه خاور در تهران منتشر کرد.او جدا از تأسیس نخستین نگارستان در سال ١٣١٧ اولین هنرستان صنایع مستظرفه را در شهر تبریز بنیان نهاد. در همین مدرسه است كه از پی آموزشهای رسام ارژنگی و برادرش میرمصّور، نسل جدید طراحان فرش تبریز پدیدار میشود.
وی در سال ١٣٢٢. و برای نخستین بار در ایران اقدام به طراحی و چاپ الگوهای نقاشی برای آموزش نقاشی به دانشآموزان میكند. در سال ١٣١٢ به خواسته پرفسور اسمیت، خاورشناس امریكایی رباعیات خیام را به تصویر كشید و بعدتر این پروفسور كتابی از این آثار را با اشعار خیام در امریكا منتشر كرد.
از ارژنگی چندین تابلو از تصاویر حماسه فردوسی در شاهنامه چاپ خاور و شاهنامه نوبخت نیز برجامانده است. در سال ١٣٣٣ ثمره سی سال شاعری اش رادر «دیوان ارژنگی» منتشر نمود. این هنرمند در سوم امرداد ١٣۵۴ بدرود زندگی گفت و در قطعه ٨ در بهشت زهرا ارام گرفت. یاد و نامش گرامی و مانا باد.
